Krajowa Rada Izb Rolniczych złożyła wniosek do ministerstwa rolnictwa o zmianę zasad przyznawania pomocy klęskowej w 2026 r., po sygnałach o ograniczaniu wsparcia rolnikom, którzy zawarli umowy ubezpieczeniowe. Samorząd wskazuje na przypadki, w których pomoc wypłacana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa była obniżana w wyniku interpretacji przepisów dotyczących karencji ubezpieczeniowej, co budzi sprzeciw środowiska rolniczego. Zgłoszenie KRIR ma charakter postulatów systemowych i dotyczy zarówno interpretacji prawa, jak i praktyki administracyjnej przy ocenie prawa do pełnego wsparcia.
Problem interpretacji karencji
KRIR alarmuje, że obecna praktyka powoduje, iż pomoc krajowa jest redukowana, jeśli w dniu szkody ochroną ubezpieczeniową nie była objęta odpowiedzialność ubezpieczyciela, mimo że umowa i składka zostały już zawarte. Rolniczy samorząd proponuje, aby przy ocenie prawa do pełnej pomocy brana była pod uwagę wyłącznie data zawarcia umowy ubezpieczenia, a nie data rozpoczęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela. Według KRIR taka zmiana zapobiegłaby sytuacjom, w których rolnik spełnia formalny obowiązek posiadania polisy, a mimo to otrzymuje niższe wsparcie z powodu ustawowej karencji.
Wystąpienie organizacji z 11 maja 2026 r. podkreśla, że wniosek KRIR z 11 maja 2026 ma charakter pilny i dotyczy równego traktowania beneficjentów systemu pomocy. Samorząd rolniczy tłumaczy, że karencja powinna wiązać się jedynie z relacją prawną między ubezpieczonym a ubezpieczycielem, a nie wpływać na pomoc publiczną przyznawaną z budżetu. W praktyce administracyjnej skutkuje to sytuacjami trudnymi do uzasadnienia prawnie i społecznie, gdy rolnik opłacił polisę, a mimo to otrzymuje zmniejszone wsparcie.
Skutki dla gospodarstw i decyzji siewnych
Obok problemu z ubezpieczeniami KRIR zwraca uwagę na nasilające się w 2026 r. problemy pogodowe, które wymagają szybkich działań administracyjnych i pomocowych. Wiosenne przymrozki oraz wczesna susza negatywnie wpływają na kondycję upraw ozimych i sadów, co zmusza część producentów do likwidacji plantacji lub zmiany struktury zasiewów. Brak szybkiego szacowania strat utrudnia podejmowanie racjonalnych decyzji dotyczących wysiewów i inwestycji, a każdy dzień zwłoki pogłębia ryzyko ekonomiczne gospodarstw.
Postulaty KRIR
KRIR skierowała do resortu rolne konkretne żądania dotyczące zarówno zmian legislacyjnych, jak i praktyki oceny szkód. Organizacja domaga się jasnego rozstrzygnięcia interpretacyjnego oraz zmian przepisów, które wyeliminują automatyczne obniżanie pomocy klęskowej w przypadku istnienia zawartej umowy ubezpieczeniowej. Poniżej podstawowe postulaty przedstawione resortowi:
Honorowanie daty zawarcia umowy ubezpieczenia przy ocenie prawa do pełnej pomocy.
Wyłączenie wpływu ustawowej karencji na wysokość pomocy krajowej.
Pilne uruchomienie komisji gminnych do szacowania strat, bez oczekiwania na raporty centralne.
Dla rolników kluczowe jest, aby procedury odszkodowawcze i pomocowe działały szybko oraz przewidywalnie; zmiana praktyki ARiMR mogłaby ograniczyć spory administracyjne i przyspieszyć wypłaty. KRIR podkreśla, że takie rozwiązanie nie likwiduje karencji w relacji z ubezpieczycielem, ale zabezpiecza dostęp do pomocy publicznej na podstawie samego faktu zawarcia polisy i opłacenia składki.
Problemy suszowe i potrzeba szybkiego szacowania
Obecna sytuacja hydrologiczna w 2026 r. wymaga pilnych działań — niskie opady i silne wiatry spowodowały wcześniejsze wystąpienie suszy, co szczególnie dotyka uprawy rzepaku i innych roślin ozimych. KRIR wnioskuje o rozpoczęcie prac komisji szacujących straty niezależnie od dokumentów instytucjonalnych, ponieważ opóźnienia komplikują decyzje o likwidacji upraw i zmianie gatunków na plantacjach. W praktyce szybkie ustalenie skali strat umożliwi gospodarstwom lepsze planowanie i ograniczy straty ekonomiczne w bieżącym sezonie.
Dalsze rekomendacje techniczne obejmują monitorowanie wilgotności gleby i wspieranie rolników w doborze upraw o krótszym okresie wegetacji tam, gdzie istnieje możliwość uzyskania plonu w tym sezonie. Doradztwo agronomiczne powinno skupić się na praktycznych rozwiązaniach ograniczających straty, takich jak modyfikacja terminu siewu, wybór odmian odpornych na suszę i optymalizacja zabiegów agrotechnicznych. Wsparcie administracyjne powinno iść w parze z poradnictwem terenowym, aby decyzje producentów były oparte na rzetelnej ocenie ryzyka i prognozach pogodowych.
Wnioski i perspektywy dla polityki rolnej
Zmiana interpretacji zasad przyznawania pomocy klęskowej może podnieść poczucie sprawiedliwości wśród rolników i zmniejszyć liczbę odwołań administracyjnych, co usprawni działanie systemu pomocy. Resort rolnictwa stoi przed zadaniem pogodzenia interesu fiskalnego z potrzebą szybkiej i sprawiedliwej reakcji na klęski żywiołowe; dialog z samorządem rolniczym oraz jasne wytyczne dla ARiMR będą tu kluczowe. W krótkim terminie priorytetem pozostaje pilne uruchomienie komisji szacujących straty oraz doprecyzowanie zasad rozliczania polisy i karencji w kontekście pomocy krajowej.
Podsumowując, postulaty KRIR w 2026 r. łączą żądanie korekty interpretacji prawnej dotyczącej ubezpieczeń z pilnymi potrzebami związanymi z suszą i przymrozkami; realizacja tych postulatów może poprawić stabilność dochodów rolników oraz efektywność systemu pomocowego w Polsce.
Zdjęcie - www.agropolska.pl
