Projekt ustawy UC101 opublikowany w kwietniu 2026 ma wprowadzić krajowe ramy egzekwowania EUDR i bezpośrednio wpływa na producentów soi oraz hodowców bydła. Ustawa nakłada na Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rolę pośrednika przy składaniu oświadczeń o należytej staranności (DDS) w systemie unijnym oraz zobowiązuje ARiMR do udostępniania tych oświadczeń partnerom łańcucha dostaw. W praktyce oznacza to nowe obowiązki administracyjne dla rolników i konieczność ścisłej koordynacji między rolnictwem a przemysłem paszowo-ubojowym.projekt ustawy UC101
Przypisane role ARiMR i zakres działania
ARiMR ma występować w imieniu rolników przy składaniu DDS oraz udostępniać numery oświadczeń podmiotom takim jak skupy czy rzeźnie za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus i IRZplus. Systemy te mają zawierać warstwę EUDR umożliwiającą wstępną weryfikację położenia działek względem obszarów objętych przepisami, a posiadacze zwierząt będą musieli określić wielkość podmiotu w IRZplus, aby móc korzystać z uproszczeń. Z perspektywy praktycznej krytyczne będą dostępność danych i tempo ich aktualizacji, a także jasne ścieżki odpowiedzialności między rolnikiem, ARiMR i szeregiem podmiotów w łańcuchu dostaw.
Praktyczne problemy zgłaszane przez branżę
Brak integracji systemów: państwowy system nie przewiduje publicznego API dla skupów i ubojni co oznacza, że odbiorcy będą musieli pozyskiwać numery DDS ręcznie od dostawców. 2. Ryzyko błędów IT po stronie państwa: awarie lub nieprawidłowe dane geolokalizacyjne mogą uniemożliwić wygenerowanie DDS i skutkować blokadą sprzedaży dla rolnika, przy jednoczesnym przerzuceniu odpowiedzialności poza ARiMR. 3. Brak planu awaryjnego: przewidziana reakcja systemu przy awarii ogranicza się do komunikatu na stronie internetowej zamiast operacyjnych procedur zastępczych. 4. Ograniczone zasoby kadrowe: planowane dodatkowe etaty do obsługi EUDR są niewielkie w stosunku do liczby producentów soi i stad bydła, co może spowolnić weryfikacje i aktualizacje danych.
Konsekwencje wymienionych problemów będą odczuwalne zwłaszcza w handlu soją, gdzie blokada DDS natychmiast uniemożliwi sprzedaż, oraz w łańcuchu bydła, gdzie identyfikacja rolników ryczałtowych ma znaczenie dla stosowania uproszczeń. Brak API oznacza też większe koszty transakcyjne dla skupów i ubojni oraz wydłużone procesy administracyjne dla farmerów i odbiorców pasz. Z punktu widzenia rynku to zwiększone ryzyko przerw w dostawach i potencjalne opóźnienia w obrocie surowcem.
Jak to wpłynie na rolników i łańcuch dostaw
ARiMR deklaruje możliwość zgłaszania rozbieżności w warstwie EUDR bezpośrednio z poziomu eWniosekPlus oraz poprzez IRZplus, a także przewidziane są procedury weryfikacyjne trwające do 14 dni w sytuacjach spornych. W praktyce oznacza to, że fałszywie pozytywne oznaczenie działki jako „wylesione” będzie wymagać zgłoszenia i oczekiwania na korektę, co w krótkim terminie może zablokować sprzedaż soi. Ponadto brak automatycznego komunikowania numerów DDS do systemów biznesowych powoduje, że odpowiedzialność za zapewnienie płynności przepływu informacji częściowo spada na pojedynczych rolników i przedsiębiorstwa skupowe.brak publicznego API
Rekomendacje dla decydentów i operatorów systemu
Wdrożyć otwarte API i mechanizmy integracji z systemami ERP skupu i rzeźni, aby zautomatyzować przekazywanie numerów DDS i zredukować koszty transakcyjne. 2. Przyjąć procedury awaryjne i gwarantowane czasy reakcji (SLA) na wypadek awarii systemu oraz zasady tymczasowego dokumentowania transakcji, aby nie blokować sprzedaży surowca. 3. Zwiększyć obsadę kadrową i uruchomić dedykowane centrum wsparcia dla zgłoszeń rozbieżności, a także skrócić ścieżkę odwoławczą i monitorować skalę problemów w pierwszych miesiącach funkcjonowania systemu.
Praktyczne kroki dla rolników i przedsiębiorstw skupu
Przygotować komplet dokumentacji i lokalnych dowodów (np. zdjęcia, umowy, mapy) potwierdzających stan działki na potrzeby szybkiego zgłoszenia rozbieżności. 2. Uzgodnić z odbiorcami procedury wymiany informacji o numerach DDS przed dostawą, aby zminimalizować ryzyko odrzucenia handlu z powodu braków dokumentów. 3. Monitorować komunikaty ARiMR i korzystać z możliwości wczesnej weryfikacji działek w eWniosekPlus i IRZplus, aby wykrywać i korygować potencjalne błędy z wyprzedzeniem.
Perspektywa i wnioski końcowe
Wdrożenie krajowych mechanizmów wsparcia dla EUDR ma potencjał odciążyć rolników administracyjnie, ale skuteczność tych rozwiązań zależy od technicznej integracji, procedur awaryjnych i obsady operacyjnej. Jeśli krytyczne luki — zwłaszcza brak API i niewystarczające zasoby do weryfikacji — nie zostaną szybko zaadresowane, rynek soi i łańcuchy dostaw bydła mogą doświadczyć zakłóceń i wyższych kosztów transakcyjnych. Monitorowanie wdrożenia, szybka korekta procedur oraz dialog między ARiMR, rolnikami i biznesem będą kluczowe dla ograniczenia negatywnych efektów i zapewnienia płynności handlu na rynku krajowym i eksportowym.14 dni na weryfikację
Zdjęcie - pliki.farmer.pl
