Zdaniem przedstawicieli sektora mleczarskiego projekt ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP, koncepcja UC100) może zwiększyć koszty opakowań nawet o 400% wzrost kosztów, co wskazuje analiza IERiGŻ-PIB z 2026 roku i wypowiedzi branżowych liderów. Marcin Hydzik, prezes ZPPM i Przewodniczący Porozumienia dla mleczarstwa, podkreśla, że skala wzrostu wynika z kombinacji zapisów projektowanych regulacji, a branża ostrzega przed poważnymi konsekwencjami dla rentowności i inwestycji w innowacje opakowaniowe. Raport i głosy producentów kierują uwagę na mechanikę naliczania opłat oraz potencjalne skutki dla średnich i małych przedsiębiorstw mleczarskich. Debata nad UC100 w 2026 roku przeniosła się z sal legislacyjnych na fora branżowe, gdzie dyskutowane są zarówno ryzyka, jak i ewentualne modyfikacje projektu.
Główne elementy konstrukcyjne projektu UC100, które zdaniem sektora generują największe obciążenia, dotyczą mechanizmu rozliczania i sposobu ustalania opłat. Projekt przewiduje zmianę mechanizmu funkcjonowania systemu odzysku oraz sposób naliczania opłat, co według branży eliminuje konkurencję rynkową i wprowadza stałe, administracyjne stawki. W analizie wyróżniono następujące komponenty projektu, które będą mieć bezpośredni wpływ na koszty producentów:
Przejście z systemu konkurujących organizacji odzysku na model administracyjny i rozporządzeniowe stawki.
Naliczanie opłat głównie od masy opakowania, bez wystarczającej ekomodulacji.
Brak mechanizmów premiujących rzeczywistą recyklowalność i ekoprojektowanie opakowań.
Sektor mleczarski zwraca uwagę, że jest jednym z najbardziej opakowaniowo wymagających segmentów przemysłu spożywczego, co zwiększa wrażliwość na zmiany w kosztach opakowań. Produkty mleczarskie często wymagają opakowań barierowych i materiałów kontaktu z żywnością, które zapewniają bezpieczeństwo i dłuższy okres przydatności, a jednocześnie trudno je znacząco odchudzić bez utraty funkcjonalności. W tym kontekście krytycy projektu podkreślają brak skutecznej ekomodulacji, czyli mechanizmu nagradzającego producentów za projektowanie łatwiejszych do recyklingu rozwiązań, co ogranicza zachęty do innowacji materiałowych. Bez takiej korekty system karze masę opakowania zamiast promować rzeczywiste korzyści środowiskowe i obieg zamknięty materiałów.
Podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego 2026 przedstawiciele branży, w tym Andrzej Gantner z Polskiej Federacji Producentów Żywności, wskazywali na szereg praktycznych i instytucjonalnych problemów z obecnym kształtem UC100. Krytyka obejmowała zarzut przesunięcia odpowiedzialności zbiorczej zamiast indywidualnej, co może prowadzić do nierównego rozłożenia kosztów między producentami, oraz brak solidnej analizy skutków wdrożenia na poziomie gmin, recyklerów i przedsiębiorstw. Wskazywano także na niedostateczne uwzględnienie stanu infrastruktury — sortowni, systemów logistycznych i sieci zbiórki — co w praktyce utrudni osiągnięcie zakładanych poziomów zbierania i recyklingu. Te argumenty podnoszą ryzyko, że bez korekt wdrożenie przepisów przyniesie niską efektywność i dodatkowe koszty administracyjne.
Konsekwencje ekonomiczne dla mleczarstwa mogą być wielopłaszczyznowe: bezpośredni wzrost kosztów produkcji i opakowań, presja na marże przedsiębiorstw, możliwości przerzucenia części obciążeń na konsumenta poprzez wyższe ceny oraz ryzyko upadku mniejszych podmiotów, które mają ograniczone możliwości kompensacji kosztów. Raporty sektorowe i wypowiedzi ekspertów przypominają, że projekt obejmuje setki tysięcy przedsiębiorców i wszystkie gminy, zatem skutki będą rozproszone, ale znaczące finansowo. Brak elastycznego okresu przejściowego lub mechanizmów kompensacyjnych zwiększa prawdopodobieństwo destabilizacji łańcucha dostaw i ograniczenia inwestycji w modernizację opakowań i technologii produkcji.
Przedstawiciele branży i analitycy proponują zestaw rekomendacji zmian, które miałyby zmniejszyć negatywne skutki reformy i poprawić efektywność systemu. Najważniejsze postulaty to:
Wprowadzenie efektywnej ekomodulacji, nagradzającej recyklowalność i ekoprojektowanie.
Zachowanie elementów konkurencji rynkowej w systemie odzysku lub stworzenie mechanizmów rynkowych w administracyjnym modelu.
Faza wdrożeniowa z testami pilotażowymi i wsparciem dla sortowni i logistyki.
Mechanizmy wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz korekty stawek dla produktów FCM.
Rzetelna, jawna analiza skutków finansowych i środowiskowych przed finalnym uchwaleniem przepisów.
Podsumowując, branża mleczarska w 2026 roku sygnalizuje, że projekt UC100 wymaga istotnych korekt, aby osiągnąć cele środowiskowe bez nadmiernego obciążania producentów i konsumentów. Przy odpowiednim zaprojektowaniu systemu — z ekomodulacją, realnymi zachętami do ekoprojektowania i stopniowym wdrożeniem — reformy mogą wspierać cyrkularność i innowacje. W przeciwnym wypadku ryzyko ekonomiczne dla sektora i spadek efektywności systemu gospodarki odpadami opakowaniowymi mogą przeciwdziałać zamierzonym korzyściom środowiskowym, dlatego branża wzywa do dialogu z decydentami i dalszych analiz przed ostatecznym przyjęciem przepisów.
Zdjęcie - pliki.portalspozywczy.pl
