Rada Ministrów w 2026 r. przyjęła projekt przygotowany przez MRiRW, który ma uprościć zasady dopłat do ubezpieczeń upraw i zwierząt oraz poszerzyć krąg objętych wsparciem rolników. Minister Stefan Krajewski podkreślił, że celem jest zwiększenie dostępności systemu i ograniczenie obowiązków administracyjnych, tak aby więcej producentów rolnych skorzystało z ochrony ubezpieczeniowej. Projekt przewiduje także wysłanie nowych rozwiązań do notyfikacji Komisji Europejskiej, co jest wymagane przy programach pomocy publicznej. W praktyce zmiany mają ułatwić zarządzanie ryzykiem na gospodarstwach i poprawić stabilność dochodów rolniczych.
Główne cele reformy obejmują uproszczenie mechanizmu dopłat, rozszerzenie katalogu upraw objętych wsparciem oraz zmniejszenie formalności związanych ze składaniem wniosków i oświadczeń przez rolników. Projekt zakłada utrzymanie do 65% dopłaty do składek ubezpieczeniowych jako maksymalnego wsparcia ze strony państwa, przy jednoczesnym uproszczeniu sposobu wyliczania tej pomocy. Z systemu zostaną usunięte rozwiązania powiązane z klasą gleby, co ma zredukować konieczność składania przez rolników dodatkowych oświadczeń o klasach użytków rolnych. W rezultacie ma to przyspieszyć proces zawierania polis i wypłat ewentualnych odszkodowań.
Uproszczenie zasad wyliczania dopłat i likwidacja powiązań z klasą gleby.
Rozszerzenie katalogu upraw objętych dopłatami, w tym traw nasiennych i wierzby do wyplatania.
Zmiany w ubezpieczeniach zwierząt, w tym możliwość stosowania wyższej dopłaty oraz zmiana rodzaju franszyzy przy wypłacie odszkodowań.
Projekt wprowadza także jednolite limity stawek taryfowych, według których przysługiwać będzie dopłata państwa, z podziałem na kategorie upraw. Dla tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych oraz truskawek przewidziana jest dopłata do stawek do 25% sumy ubezpieczenia, natomiast dla pozostałych upraw dopłata ma przysługiwać do stawek do 15% sumy ubezpieczenia. Takie rozróżnienie ma na celu lepsze dostosowanie poziomu wsparcia do specyfiki poszczególnych upraw i ryzyka ich prowadzenia. Zastosowanie jednolitych limitów taryfowych upraszcza ocenę uprawnienia do dopłaty zarówno dla zakładów ubezpieczeń, jak i dla rolników.
Zmiany rozszerzają katalog upraw objętych dopłatami, co może wpłynąć na decyzje produkcyjne gospodarstw specjalistycznych. Do systemu wsparcia mają zostać włączone m.in. rozszerzony katalog upraw obejmujący trawy nasienne oraz wierzby do wyplatania, a także doprecyzowane zostaną zasady ubezpieczeń od ryzyka suszy. Projekt rozszerza też definicję plonu głównego lnu i konopi włóknistych o części użytkowane gospodarczo, co może zwiększyć dostępność dopłat dla producentów włókien roślinnych. Dla rolników zajmujących się mniej typowymi uprawami zmiana ta tworzy perspektywę lepszej ochrony finansowej przy wystąpieniu strat.
Nowe rozwiązania dotyczą również sektora hodowlanego i ubezpieczeń zwierząt gospodarskich, co ma wpływ na zarządzanie ryzykiem w produkcji zwierzęcej. Projekt przewiduje możliwość stosowania 65-procentowej dopłaty także wtedy, gdy stawki taryfowe ubezpieczenia przekraczają 0,5% sumy ubezpieczenia zwierząt, co daje większą elastyczność przy polisach dla stad o wyższej wartości. Zmianie ulegają także reguły dotyczące wypłat odszkodowań — w miejsce franszyzy integralnej wprowadzana jest franszyza redukcyjna, a wysokość pomniejszenia odszkodowania będzie zależeć od warunków określonych w umowie ubezpieczenia. Dla hodowców oznacza to konieczność dokładnej analizy warunków polis, ale też potencjalnie korzystniejsze mechanizmy rozliczania szkód.
Uproszczenia administracyjne mogą znacząco obniżyć barierę wejścia do systemu ubezpieczeń dla mniejszych gospodarstw i producentów specjalistycznych. Likwidacja wymogu składania oświadczeń o klasach użytków rolnych i uporządkowanie przepisów mają skrócić czas obsługi wniosków i ograniczyć liczbę formalnych błędów. W dłuższej perspektywie prostsze zasady mogą też obniżyć koszty transakcyjne dla zakładów ubezpieczeń, co przyczyni się do większej konkurencji na rynku polis rolnych. Dla praktyków ważne będzie przygotowanie się do nowych reguł poprzez konsultacje z doradcami ubezpieczeniowymi oraz śledzenie instrukcji wdrożeniowych.
Kolejnym etapem procedury jest notyfikacja zmienionego programu pomocy publicznej w Komisji Europejskiej; po uzyskaniu zgody KE nowe przepisy będą mogły wejść w życie. Zgodnie z projektem planowane jest, aby nowe rozwiązania obowiązywały od 1 września 2026 r., co daje czas na dostosowanie systemów informatycznych i procedur w instytucjach obsługujących ubezpieczenia rolnicze. Po wejściu w życie przepisów kluczowe będą jasne wytyczne i kampanie informacyjne skierowane do rolników oraz ubezpieczycieli, by maksymalnie wykorzystać efekt ułatwień. W praktyce zmiany te mają zwiększyć odporność sektora rolnego na zjawiska pogodowe i rynkowe oraz polepszyć warunki prowadzenia działalności produkcyjnej.
Zdjęcie - pliki.portalspozywczy.pl
