Od 4 maja 2026 r. z półek sklepów znikają produkty zawierające ziele glistnika w związku z wprowadzeniem zakazu jego stosowania w żywności i suplementach. Decyzja ta wynika z ocen bezpieczeństwa, które wskazały na obecność alkaloidów o potencjalnym działaniu toksycznym wobec wątroby, co skłoniło regulatorów do ograniczenia ekspozycji konsumentów. W praktyce oznacza to szybkie zmiany w łańcuchu dostaw surowców zielarskich i konieczność dostosowania etykiet oraz receptur przez producentów. zakaz stosowania w żywności będzie miało bezpośrednie skutki dla producentów suplementów, hurtowni zielarskich i zbieraczy ziół.
Glistnik od dekad był stosowany lokalnie jako tradycyjny środek na kurzajki oraz składnik preparatów ziołowych o działaniu rozkurczowym i przeciwbakteryjnym, a także jako surowiec do suplementów diety. Jako roślina powszechna w Polsce stał się łatwo dostępny dla małych przetwórców i sprzedawców internetowych, co zwiększyło jego obecność na rynku. Jednak brak jednolitych danych toksykologicznych i zmienność zawartości alkaloidów w surowcach dzikiego zbioru spowodowały, że organ zajmujący się bezpieczeństwem żywności podjął decyzję o ograniczeniu jego użycia. ryzyko hepatotoksyczności jest głównym argumentem za wprowadzeniem restrykcji.
Dla rolników, firm przetwórczych i handlu zielarskiego zakaz pociąga za sobą konkretne obowiązki operacyjne i logistyczne, które należy wdrożyć bezzwłocznie. W praktyce przedsiębiorstwa muszą przeanalizować asortyment i łańcuch dostaw, wycofać albo zmodyfikować produkty oraz zadbać o zgodność etykiet z obowiązującymi przepisami. Poniżej najważniejsze kroki, które powinni podjąć uczestnicy rynku:
Sprawdzenie składu wszystkich produktów oraz dokumentacji surowcowej i dostawców.
Zaprzestanie używania ziela glistnika w nowych produkcjach i aktualizacja receptur.
Wycofanie lub odpowiednie oznakowanie produktów pozostających w obrocie zgodnie z przepisami.
Z perspektywy agronomicznej i technologii przetwórstwa problem jest złożony, ponieważ skład chemiczny glistnika jest zmienny i zależy od siedliska, fazy wzrostu oraz metod suszenia i ekstrakcji. Ekstrakty mogą koncentrować alkaloidy, co zwiększa ich potencjalne ryzyko, a brak standaryzacji porównywalnej do surowców farmaceutycznych utrudnia określenie bezpiecznych dawek. Rolnicy i gospodarstwa zajmujące się uprawą i zbiorem roślin zielarskich powinni rozważyć przesunięcie produkcji na gatunki o ustalonym profilu toksykologicznym oraz inwestować w certyfikację i badania laboratoryjne surowca. produkty w obrocie do 30 dni to istotna informacja dla handlu detalicznego i hurtowego.
Z praktycznego punktu widzenia rekomendacje dla producentów i rolników obejmują zarówno działania krótko‑jak i długoterminowe, a ich wdrożenie zmniejszy ryzyko strat rynkowych i prawnych. Krótkoterminowo istotne jest monitorowanie zapasów i komunikacja z hurtowniami oraz klientami, by uniknąć wprowadzania do obrotu niezgodnych produktów. Długoterminowo opłaca się inwestować w systemy jakości surowca, dokumentację pochodzenia i testy laboratoryjne przed wprowadzeniem nowego surowca do produkcji, a także w dywersyfikację asortymentu z użyciem bezpieczniejszych surowców ziołowych o potwierdzonym profilu toksykologicznym.
Na poziomie rynku i regulacji można spodziewać się nasilenia kontroli nad produktami zielarskimi oraz wzrostu wymagań dotyczących dokumentacji i badań toksykologicznych. Kontrole sanitarne oraz testy laboratoriów referencyjnych będą kluczowe dla egzekwowania zakazu i zapewnienia zgodności etykiet. Możliwe jest również, że decyzje krajowe wpłyną na szersze podejście w ramach instytucji europejskich, co może ujednolicić reguły dotyczące użycia surowców roślinnych w suplementach i żywności. Dla sektora to sygnał, że standaryzacja i badania naukowe stają się warunkiem koniecznym do utrzymania pozycji na rynku.
Podsumowując — sektor rolny i przemysł zielarski stoi przed koniecznością szybkiej adaptacji do nowych wymogów bezpieczeństwa żywnościowego, co oznacza zarówno wyzwania, jak i okazje do poprawy jakości łańcuchów dostaw. Konieczne są dalsze badania toksykologiczne i monitorowanie zawartości substancji czynnych w surowcach, a agronomia może odegrać kluczową rolę poprzez kontrolowane uprawy i wdrażanie praktyk minimalizujących ryzyko. Rolnicy, przetwórcy i dystrybutorzy powinni śledzić informacje regulatorów oraz inwestować w testy i dokumentację, aby zapewnić zgodność i bezpieczeństwo swoich produktów.
Zdjęcie - pliki.farmer.pl
