Rokrocznie populacja żubra w Polsce rośnie, co prowadzi do wzrostu liczby szkód zgłaszanych przez rolników. Środowisko naukowe, rolnicy oraz ministerstwo rolnictwa wskazują na konieczność właściwego zarządzania tym gatunkiem. W Polsce żyje obecnie około 1498 żubrów, z czego blisko 1200 na terenie Puszczy Białowieskiej oraz jej otulinie. Żubry, opuszczając tereny leśne, stają się przyczyną ogromnych strat w rolnictwie; w województwie podlaskim kwota odszkodowań za straty sięga niemal 6 milionów złotych.
Rolnicy zauważają, że odszkodowania pokrywają jedynie ułamek poniesionych szkód. Zmiany w strategii reintrodukcji żubra, która zakładała tworzenie nowych, małych stad, nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Żubry nie migrują, co sprawia, że ich obecność w Puszczy Białowieskiej jest zbyt duża w porównaniu do dostępnych zasobów pokarmowych. Rolnicy, tacy jak Hubert Ojdana, podkreślają, że Puszcza jest za mała, by pomieścić rosnącą populację żubra, co prowadzi do jego wychodzenia na pola uprawne, w tym rzepak i żyto.
Szkody wyrządzane przez żubry to nie tylko zjadanie roślin, ale także uszkadzanie ich przez ugniatanie. Rolnicy muszą ponosić dodatkowe koszty, takie jak zabiegi odchwaszczania, ponieważ zniszczone pola stają się bardziej podatne na chwasty. Przykładem jest Andrzej Surel, który na 4,5 hektara pola słonecznika nie uzyskał żadnych plonów przez zniszczenia spowodowane przez żubry.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zauważa, że żubry opuszczają tereny leśne głównie z powodu zmiany charakteru upraw oraz wzrostu areałów rzepaku, który jest dla nich atrakcyjnym pokarmem. Rolnicy wprowadzają zmiany w gospodarzeniu, aby ograniczyć ryzyko szkód, jednak nie zawsze przynoszą one oczekiwane efekty.
Wśród rolników panuje przekonanie, że Puszcza Białowieska jest zaniedbana, co powoduje, że żubry szukają schronienia i pożywienia na terenach otwartych. Rolnicy podkreślają, że brak jest odpowiednich działań w zakresie dokarmiania żubrów oraz sprzątania Puszczy z powalonych drzew, co mogłoby poprawić sytuację.
Z kolei Ministerstwo Klimatu i Środowiska uważa, że obecny stan Puszczy nie wpływa negatywnie na bytowanie żubrów, a liczba ich osobników jest wciąż przedmiotem dyskusji w środowisku eksperckim. Resort wskazuje, że żubry historycznie przetrwały w podobnych warunkach, co obecne, co nie powinno być przeszkodą dla ich bytowania.
Eksperci, tacy jak prof. dr hab. Wanda Olech-Piasecka, podkreślają, że sukces reintrodukcji żubra wiąże się z koniecznością racjonalnego zarządzania jego populacją. Współautor strategii reintrodukcji zwraca uwagę, że odstrzały selekcyjne powinny być częścią planu, aby utrzymać liczebność stada na odpowiednim poziomie. Odstrzały były wcześniej realizowane w ramach komercyjnych zleceń, jednak od 2018 roku nastąpił wzrost protestów przeciwko tej praktyce.
Ministerstwo Rolnictwa dąży do ujednolicenia zasad zgłaszania szkód, ponieważ obecny system nie jest wystarczająco efektywny. Rolnicy apelują o zmiany w regulacjach, aby móc skuteczniej zgłaszać straty, co mogłoby poprawić sytuację finansową rolników.
W konflikcie pomiędzy rolnikami a żubrami tracą obie strony. Rolnicy doświadczają strat w uprawach, a żubry narażane są na stres związany z interakcjami z ludźmi oraz turystyką. Wprowadzenie racjonalnej gospodarki łowieckiej oraz lepsze zarządzanie populacją żubrów mogłoby przynieść korzyści zarówno rolnikom, jak i samym zwierzętom, zmniejszając ich wychodzenie na otwarte tereny i poprawiając warunki ich bytowania.
Zdjęcie - pliki.farmer.pl
