Polska traci rocznie od 3 do 11 miliardów złotych z powodu suszy, a problemy związane z wodą będą się pogłębiać. W obliczu obecnych trendów biofizycznych i produkcyjnych, do 2050 roku plony mogą spaść o blisko 20%. Najnowszy raport Instytutu Zrównoważonej Gospodarki podkreśla konieczność podjęcia działań, aby utrzymać konkurencyjność polskiego rolnictwa. Kluczowe kroki obejmują systemową ochronę wody i gleby oraz dywersyfikację produkcji.
Obecnie, średnia roczna wartość strat spowodowanych suszą w Polsce przekracza 3 miliardy złotych, a w niektórych latach sięga nawet 11 miliardów złotych. Bez skutecznych odpowiedzi na obecne wyzwania klimatyczne i strukturalne, do 2050 roku spadki plonów na poziomie 16-20% mogą dotknąć rolników w Polsce. Już teraz, rekordowe straty rzędu 10-11 miliardów złotych rocznie mogą stać się nową normą. Susze mogą regularnie dotykać od 65 do 80% użytków rolnych, co stanowi ogromne obciążenie ekonomiczne dla rolników i finansów publicznych.
Raport wskazuje również na problem monokultur w polskim rolnictwie, gdzie kukurydza i pszenica stanowią ponad 50% wszystkich uprawianych zbóż. Taki stan rzeczy wystawia rolników na silną konkurencję oraz wahania cen, co prowadzi do mniejszej odporności na kryzysy ekonomiczne.
Protesty rolników związane z międzynarodowymi umowami handlowymi wynikają z uzasadnionego lęku o przyszłość. Rolnicy borykają się ze spadkiem stabilności i opłacalności produkcji rolnej. Dlatego polscy decydenci muszą skutecznie odpowiadać na te problemy, oferując rolnikom sensowną i atrakcyjną wizję przyszłości.
Kolejnym ważnym aspektem jest także struktura produkcji, która wpływa na zdrowie publiczne. IZG zauważa, że dieta Polaków odbiega zarówno od krajowych, jak i międzynarodowych rekomendacji żywieniowych. Ponad 65% dorosłych Polaków ma nadwagę lub otyłość, co wiąże się z wysokimi kosztami leczenia, sięgającymi nawet 9 miliardów złotych rocznie. Choć polski system żywnościowy zaspokaja zapotrzebowanie kaloryczne, nie wytwarza wystarczających ilości warzyw, roślin strączkowych ani olejów roślinnych. To prowadzi do braku dostępu do zdrowej diety, co jest jednym z priorytetów Polski.
Rekomendowana przez IZG dywersyfikacja produkcji, w połączeniu z innymi rozwiązaniami, jak skracanie łańcuchów dostaw czy zwiększanie dostępności lokalnych produktów, mogłaby poprawić sytuację polskich rolników oraz wzmocnić suwerenność żywnościową. Kluczowe warunki dla stabilnej przyszłości polskiego rolnictwa obejmują ochronę zasobów, takich jak gleba i woda.
Obecne wsparcie publiczne w obszarze ochrony gleby i wody jest niewystarczające, aby efektywnie odpowiedzieć na te wyzwania. Przyszłe dokumenty strategiczne powinny jednoznacznie definiować cele adaptacyjne dla sektora rolnego oraz identyfikować stabilne źródła finansowania. Teraz jest czas na ambitny plan transformacji polskiego rolnictwa, aby odpowiedzieć na zmiany klimatyczne oraz poprawić dostęp do zdrowej żywności dla obywateli.
Zdjęcie - pliki.farmer.pl
