Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawiło stanowisko dotyczące finansowania rozwoju obszarów wiejskich na lata 2028–2034, postulując zwiększenie środków do 42 mld euro plus współfinansowanie. Dokument wskazuje na skalę wyzwań i apeluje o zapewnienie środków wyższych niż dotychczasowe zasoby Wspólnej Polityki Rolnej, polityki spójności i innych instrumentów unijnych, aby wieś mogła skutecznie konkurować z miastami i zaspokoić potrzeby mieszkańców. Minister Stefan Krajewski podkreślał podczas prezentacji, że mieszkańcy wsi muszą być pełnoprawnymi beneficjentami środków europejskich i że celem jest równomierny rozwój terytorialny kraju. Wystąpienie resortu koncentruje się na przyszłościowym planowaniu i na zapewnieniu odporności gospodarki żywnościowej wobec zagrożeń klimatycznych i geopolitycznych.
Kluczowe wyzwania dla obszarów wiejskich
W przedstawionym stanowisku Zespół wskazał dziewięć kluczowych wyzwań, które powinny być adresowane w Planie Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034. Lista obejmuje zarówno inwestycje infrastrukturalne, jak i działania społeczne oraz gospodarcze, które razem poprawią jakość życia na wsi i zwiększą odporność lokalnych systemów żywnościowych. Poniżej zestawienie wyzwań w formie priorytetów do uwzględnienia w programowaniu środków.
Rozwój infrastruktury wodno‑kanalizacyjnej i retencja wody.
Modernizacja dróg lokalnych i infrastruktury energetycznej.
Wzrost dochodów mieszkańców i tworzenie nowych miejsc pracy.
Poprawa dostępu do usług publicznych (zdrowie, edukacja, transport).
Wzmacnianie bezpieczeństwa żywnościowego i lokalnych łańcuchów dostaw.
Zwiększanie odporności na kryzysy klimatyczne, geopolityczne i ekonomiczne.
Ochrona środowiska i przeciwdziałanie degradacji zasobów naturalnych.
Wsparcie dla młodych mieszkańców wsi oraz przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu.
Dostosowanie infrastruktury i usług do zmian demograficznych.
W szczegółowych rekomendacjach zwrócono uwagę na konieczność łączenia inwestycji twardych z działaniami miękkimi, takimi jak wsparcie doradcze, szkolenia i inicjatywy lokalne zwiększające aktywność obywatelską. Wskazano też, że działania powinny być monitorowane wskaźnikami efektywności i wpływu społecznego, by pieniądze były wykorzystywane efektywnie.
Priorytety finansowania i rola polityk
Zespół apeluje o utrzymanie silnej roli MRiRW w programowaniu wsparcia dla rolnictwa i obszarów wiejskich po 2027 roku, tak aby decyzje budżetowe uwzględniały specyfikę sektora rolnego. Jednocześnie podkreślono, że rozwój wsi nie może opierać się wyłącznie na środkach WPR i że konieczne jest wykorzystanie różnych instrumentów unijnych i krajowych oraz współpraca międzysektorowa. Wiceminister Adam Nowak wskazał na potrzebę integracji polityk i na to, aby Plan Partnerstwa uwzględniał mechanizmy zachęcające do współfinansowania krajowego. W dyskusji pojawił się też mechanizm rural proofing i instrument określany jako rural target: +8,986 mld euro, wskazywany jako dodatkowe źródło finansowania rozwoju wsi w ramach polskich postulatów negocjacyjnych.
Istotną obserwacją jest ryzyko zaostrzenia konkurencji o środki między obszarami miejskimi a wiejskimi w nowym modelu finansowania, dlatego resort rekomenduje precyzyjne alokacje i specjalne kryteria ocen projektów dedykowane obszarom wiejskim. Zwrócono uwagę na sprawdzone instrumenty, takie jak lokale strategie rozwoju wdrażane przez Lokalnie Grupy Działania, które przyniosły korzyści w postaci miejsc pracy i integracji społecznej.
Współpraca instytucjonalna i praktyczne rozwiązania
W stanowisku podkreślono konieczność współpracy z samorządami województw, ARiMR, KOWR, jednostkami doradztwa rolniczego oraz instytutami naukowymi przy przygotowaniu programów i kryteriów wyboru inwestycji. Proponowane rozwiązania to łączenie inwestycji infrastrukturalnych z lokalnymi łańcuchami wartości, wsparcie dla przetwórstwa rolnego i dywersyfikacji dochodów gospodarstw oraz programy dla młodych rolników. Dokument rekomenduje również inwestycje podnoszące odporność na kryzysy, na przykład modernizację magazynów, sieci energetycznych i systemów retencyjnych, tak aby infrastruktura służyła także w sytuacjach awaryjnych.
Zakończenie i rekomendacje końcowe
W stanowisku wskazano, że dobre zdiagnozowanie potrzeb i trafne priorytetyzowanie wydatków będą kluczowe dla skutecznego wykorzystania środków po 2027 roku. MRiRW rekomenduje, aby Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego był elastyczny, oparty na danych i pozwalał na szybkie reagowanie na zmieniające się warunki ekonomiczne i klimatyczne. Wskazane postulaty mają na celu nie tylko modernizację infrastruktury, ale także wzmocnienie lokalnych społeczności i gospodarek rolnych, tak aby wieś była konkurencyjna, bezpieczna i atrakcyjna dla młodych pokoleń.
Zdjęcie - pliki.portalspozywczy.pl
