Relacja z debaty na EEC 2026
Podczas 18. Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach (23 kwietnia 2026) odbyła się debata poświęcona zmianom klimatu i ich wpływowi na rolnictwo. W dyskusji poruszono kluczowe dla praktyki rolniczej tematy regulacyjne: uproszczenia rejestracyjne środków ochrony roślin w ramach pakietu Omnibus oraz wprowadzenie przepisów dotyczących Nowych Technik Genomowych (NGT). Wypowiedzi i konkluzje przedstawicielki Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Małgorzaty Flaszki, były jednym z głównych punktów spotkania.
Kontekst i bieżące wyzwania
Wielu uczestników panelu podkreślało, że w ostatnich latach rolnicy doświadczyli istotnych ograniczeń w dostępności substancji czynnych w środkach ochrony roślin. Jak wskazała przedstawicielka resortu, liczba substancji czynnych dostępnych w Polsce utrzymuje się na poziomie ponad 290, co w polskim kontekście jest trendem odmiennym od tendencji obserwowanych na poziomie całej Unii Europejskiej. Jednocześnie pojawiają się obawy związane z kryteriami oceny bezpieczeństwa, w tym dotyczącymi potencjalnego wpływu na układ hormonalny człowieka.
Pakiet Omnibus — cele i ryzyka
Pakiet Omnibus ma na celu uproszczenie i przyspieszenie procedur rejestracyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem preparatów biologicznych. Proponowane zmiany obejmują rozszerzenie definicji substancji biologicznej tak, aby obejmowała ekstrakty roślinne i olejki, które dotychczas często klasyfikowano jak substancje chemiczne, z pełnymi wymogami dowodowymi.
Najważniejsze postulaty i konsekwencje:
Rozszerzenie definicji substancji biologicznych powinno uprościć rejestrację ekstraktów i olejków, co może zwiększyć dostępność preparatów biologicznych dla rolników.
Wydłużenie okresu zatwierdzeń, a w wybranych przypadkach możliwość zatwierdzeń bezterminowych, z mechanizmem przeglądu w razie pojawienia się nowych informacji, ma zapewnić stabilność dostępu do niektórych preparatów.
Propozycje dotyczące wzajemnego uznawania zezwoleń między państwami członkowskimi budzą wątpliwości; skrócenie procedury automatycznego uznania do 120 dni może być problematyczne ze względu na różnice w warunkach agrotechnicznych i oknach aplikacyjnych. Resort postuluje wydłużenie tego terminu do 6 miesięcy.
Zmiany w definicji stosowania zapraw nasiennych mogą zwiększyć obciążenia administracyjne dla producentów i rolników, jeśli nowe regulacje będą bardziej szczegółowe.
Jednocześnie Omnibus otwiera możliwości dla rozwoju rolnictwa precyzyjnego. Administracja już przygotowuje ramy prawne dla zastosowań dronów w aplikacji środków ochrony roślin. Jak zgłoszono podczas debaty, wpłynął niedawno pierwszy wniosek o wzajemne uznanie zastosowań dronowych z innego państwa członkowskiego, co pokazuje, że praktyczne wdrożenia zaczynają się pojawiać.
Nowe Techniki Genomowe (NGT) — podział i perspektywy
Prace nad regulacjami dotyczącymi NGT są na zaawansowanym etapie. Przedstawiona propozycja wprowadza podział na dwie kategorie:
NGT-1: rośliny uznawane za równoważne odmianom konwencjonalnym. Ich status będzie weryfikowany przez władze krajowe, a potomstwo tych roślin nie będzie podlegać dalszym specjalnym kontrolom. Produkty NGT-1 nie będą objęte obowiązkowym etykietowaniem, z wyjątkiem nasion i materiału rozmnożeniowego, co pozwoli podmiotom gospodarczym utrzymywać łańcuchy dostaw wolne od NGT, jeśli będą tego potrzebować.
NGT-2: rośliny o bardziej złożonych modyfikacjach genowych, pozostające w sferze przepisów dotyczących GMO, z wymogami autoryzacji, identyfikowalności i obowiązkowego etykietowania.
Według resortu, technologie NGT mogą odegrać istotną rolę w adaptacji rolnictwa do zmian klimatu poprzez przyspieszenie tworzenia odmian bardziej odpornych na suszę, choroby czy zależnych od zmieniających się warunków agrofagów. W praktyce to oznacza potencjalne zwiększenie stabilności plonów i ograniczenie strat produkcyjnych.
Harmonogram i skutki dla praktyki rolniczej
Parlament Europejski ma głosować nad rozporządzeniem w maju 2026 r. Jeśli projekt zostanie przyjęty, przepisy wejdą w życie po okresie przewidzianym w rozporządzeniu i mogą zacząć obowiązywać w praktyce około drugiej połowy 2028 r. To daje czas na przygotowanie systemów rejestracyjnych, dostosowanie łańcuchów dostaw i szkolenie rolników.
Praktyczne wnioski dla rolników i doradców
Monitorować zmiany regulacyjne i harmonogramy w zakresie NGT i Omnibus, aby planować wybór odmian i środków ochrony roślin.
Rozważyć inwestycje w rolnictwo precyzyjne (m.in. drony) jako narzędzie ograniczające nakłady i zwiększające efektywność stosowania pestycydów.
Przygotować się administracyjnie na ewentualne zmiany dotyczące zapraw nasiennych i dokumentacji produktów biologicznych.
Utrzymywać dialog z dostawcami środków ochrony roślin i doradcami, by reagować na ewentualne zmiany dostępności substancji czynnych.
Podsumowanie
Debata na EEC 2026 pokazała, że kluczowe dla przyszłości rolnictwa są zarówno uproszczenia rejestracyjne ułatwiające dostęp do preparatów biologicznych, jak i jasne reguły dla technologii genomowych. Nowe przepisy NGT oraz pakiet Omnibus mogą przynieść rolnikom narzędzia do zwiększenia odporności produkcji na zmienne warunki klimatyczne, ale jednocześnie wymagają uważnego wdrożenia, by ograniczyć ryzyka administracyjne i zapewnić adekwatność rozwiązań do lokalnych potrzeb agrotechnicznych. Przez najbliższe miesiące kluczowe będą decyzje legislacyjne i przygotowanie praktycznych mechanizmów wdrożeniowych, które zadecydują o tempie i skali wprowadzenia tych zmian w gospodarstwach.
Zdjęcie - pliki.farmer.pl
