Nawet 80 proc. wody zużywanej w Polsce trafia do rolnictwa, co podkreśla znaczenie tego sektora w kontekście zarządzania zasobami wodnymi. Jednak system ten wymaga gruntownej przebudowy. Rolnictwo, które zużywa nawet 70–80 proc. dostępnych zasobów wodnych, ma jednocześnie największy potencjał do retencji wody. Obecny stan wielu terenów rolniczych, gdzie od lat prowadzone są melioracje i odwodnienia, przyczynia się do pogłębiania deficytu wody i zwiększa ryzyko wystąpienia suszy. W Polsce parowanie jest odpowiedzialne za 70 do 75 proc. strat w bilansie wodnym, a pozostała część wody odpływa rzekami do morza. W związku z tym, aby zmniejszyć straty wody spowodowane parowaniem i szybkim odpływem, konieczne są działania mające na celu wsparcie retencji krajobrazowej i glebowej.
Ekspertka w dziedzinie hydrologii, prof. Renata Graf z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, wskazuje, że średnia roczna suma opadów w Polsce wynosi około 600 mm, co odpowiada poziomowi opadów w Hiszpanii, ale jest niższe niż u zachodnich sąsiadów. Obserwowanym problemem jest wysokie parowanie, które negatywnie wpływa na bilans wodny kraju. Przy uwzględnieniu poboru wody, przemysł i energetyka zużywają około 72 proc. zasobów wodnych, podczas gdy gospodarka komunalna odpowiada za 18 proc., a rolnictwo zaledwie 10 proc. Jeśli jednak uwzględnimy wodę nieewidencjonowaną, rolnictwo staje się odpowiedzialne za 70-80 proc. całkowitego zużycia.
Prof. Graf podkreśla, że rolnictwo ma potencjał do retencjonowania zasobów wodnych. Rolnicy powinni lepiej wykorzystywać opady deszczu, aby zatrzymać wodę na polach. Niestety, obecny system odwodnień, który dominował w Polsce od ponad 200 lat, prowadzi do problemów z niedoborem wody w wielu regionach, zwłaszcza w Wielkopolsce i na Kujawach. Odwodniono prawie 80 proc. obszaru Polski, co przyczyniło się do zmniejszenia dostępności wody.
Aby ograniczyć straty, należy zwrócić uwagę na uprawę roślin o niższym wskaźniku parowania oraz rozwijać paludikultury, czyli rolnictwo na terenach torfowisk. Rolnictwo może stać się strefą do retencji, przy czym mówimy o retencji krajobrazowej, rolniczej oraz glebowej. Ważne jest również wprowadzenie melioracji sterowanej, które umożliwią zatrzymywanie dodatkowych zasobów wody w obszarach rolniczych w okresach suszy.
Lasy, mimo że również przyczyniają się do strat wody przez proces transpiracji, mają kluczową funkcję retencyjną. Lasy górskie, dzięki wysokim opadom, zatrzymują nadwyżki wody i oddają ją stopniowo do środowiska. Niestety, w regionach o niższych opadach, takich jak tereny piaszczyste, lasy mogą wykazywać ujemny bilans wodny.
Różnice regionalne w dostępności wody są znaczące. Obszary górskie oraz rzeki Przymorza mają duże zasoby wody, podczas gdy Wielkopolska, Kujawy i wschodnie województwa borykają się z niedoborami. Statystycznie, na jednego mieszkańca Polski rocznie przypada 1,6 tys. m sześc. odnawialnej wody słodkiej, co jest znacząco mniej niż w krajach sąsiednich.
Aby poprawić bilans wodny w Polsce, konieczne jest wdrożenie krajowego programu retencji, który zintegrowałby różne działania związane z retencją wód. Zmiany w Ustawie Prawo Wodne z 2017 r. uznały wody opadowe za zasób naturalny, który należy zatrzymać w miejscu wystąpienia. W miastach ważne jest budowanie błękitno-zielonej infrastruktury, która wspiera procesy retencji i infiltracji, pomagając w odnawianiu wód podziemnych. Takie działania mają na celu łagodzenie skutków suszy oraz zjawisk związanych z powodziami błyskawicznymi.
Zdjęcie - pliki.portalspozywczy.pl
