Polska jest jednym z największych producentów zbóż w Unii Europejskiej, z roczną produkcją wynoszącą około 35–36 mln ton. Ziarno to powinno zasilać krajowy przemysł paszowy, przetwórczy oraz rynek eksportowy. Jednak w ostatnim czasie rolnicy borykają się z problemem nadwyżek, które prowadzą do pełnych magazynów i braku kupców. Wzrost presji podaży na rynku sprawia, że wielu producentów rolni alarmuje o trudnej sytuacji finansowej.
Problemy rolników
Marian Sikora, przewodniczący Rady Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych, zwraca uwagę na dramatyczną kondycję wielu gospodarstw. Wskazuje, że obecne ceny zbóż są nieakceptowalne, a koszty produkcji rosną. "Mamy dwudziestoletnie ceny, a nasze płody są bardzo tanie. To sytuacja, jakiej jeszcze nie było" – podkreśla Sikora. Mimo że sprzedaż ziarna po niższej cenie mogłaby pomóc w zaspokojeniu bieżących potrzeb, brak chętnych do zakupu staje się głównym problemem.
Spadek produkcji zwierzęcej
Jednym z kluczowych powodów nadwyżek zbóż jest spadek produkcji zwierzęcej. W Polsce liczba trzody chlewnej spadła znacząco, co automatycznie zmniejsza popyt na zboża paszowe. W przeszłości hodowla zwierząt wymagała różnorodnych roślin, a obecnie dominują jedynie pszenica i rzepak, co zmniejsza różnorodność upraw.
Sytuacja na rynku
Dane ekonomiczne wskazują na gwałtowne pogorszenie koniunktury w polskim rolnictwie. W pierwszym kwartale 2026 roku wskaźnik koniunktury rolniczej spadł o 12,6 punktu w porównaniu z poprzednim kwartałem. Eksperci podkreślają, że taka skala spadku nie miała miejsca nawet podczas globalnego kryzysu finansowego. Wśród rolników najgorsze nastroje dotyczą przychodów gospodarstw oraz zaufania do przyszłości sektora.
Wysoka podaż a niskie ceny
Polska produkuje więcej zbóż, niż jest w stanie zużyć na rynku krajowym. Około 70 proc. powierzchni zasiewów zajmują zboża, co przekłada się na dużą produkcję. Wysoka podaż na rynku europejskim utrudnia sprzedaż zapasów, co prowadzi do ich gromadzenia w magazynach gospodarstw.
Wyzwania w przetwórstwie
Sytuacja na rynku zbóż wpływa także na ceny w przetwórstwie. Mąka w sieciach handlowych staje się coraz tańsza, co wpływa na marże młynów. Niska cena interwencyjna skupu zbóż, wynosząca obecnie 101,37 euro za tonę, nie była zmieniana od 2013 roku. Rolnicy apelują o zwiększenie tej ceny do około 230 euro za tonę oraz o wprowadzenie instrumentów ułatwiających eksport.
Perspektywy na przyszłość
Przedstawiciele branży obawiają się, że problem nadwyżek zbóż będzie się pogłębiał przed kolejnymi żniwami. "Nie sprzedamy i nie opróżnimy magazynów zbóż, co może skutkować brakiem miejsca na nowe zbiory" – ostrzega Marian Sikora. Dodatkowo, pogarszająca się sytuacja finansowa gospodarstw może prowadzić do ograniczenia stosowania nawozów, co wpłynie na przyszłą produkcję.
Jednym z pomysłów na zagospodarowanie nadwyżek jest wykorzystanie części ziarna do produkcji alkoholu przemysłowego lub spirytusu eksportowego. Rolnicy postulują także o wsparcie eksportu zbóż na rynki pozaeuropejskie, co mogłoby pomóc w stabilizacji cen oraz rozładowaniu nadwyżek.
Zdjęcie - agronews.com.pl
