Ministerstwa Rolnictwa i Zdrowia opublikowały w 2026 roku nowe rozporządzenie dotyczące wykrywania pozostałości środków ochrony roślin w imporcie żywności, wprowadzając 12-miesięczny okres stosowania regulacji i mechanizmy mające przeciwdziałać napływowi produktów zawierających niedozwolone substancje. Celem zmian jest zwiększenie bezpieczeństwa zdrowotnego konsumentów oraz wyrównanie warunków konkurencji na rynku żywnościowym, zwłaszcza wobec dostaw z krajów spoza UE. Wiceministrowie podkreślili konieczność intensywnej współpracy międzyresortowej oraz większego zaangażowania służb granicznych w inspekcje i badania laboratoryjne importowanej żywności. Nowe przepisy mają też wzmocnić przejrzystość rynku i odbudować zaufanie konsumentów do produktów dostępnych w Polsce.
W uzasadnieniu resortów zwraca się uwagę na potencjalne ryzyka zdrowotne związane z obecnością określonych substancji czynnych w produktach spożywczych, w tym wpływ na płodność, funkcjonowanie układu hormonalnego oraz materiał genetyczny, co szczególnie dotyczy grup wrażliwych takich jak kobiety w wieku rozrodczym, dzieci i osoby przewlekle chore. W komunikatach ministerstwa zaakcentowano wagę przeciwdziałania narażeniu długoterminowemu oraz potrzebę eliminowania z łańcucha żywnościowego związków zakazanych na terenie Unii Europejskiej. Wprowadzone procedury kontroli mają umożliwić szybsze wykrywanie niezgodności oraz natychmiastowe reagowanie na przypadki stwierdzenia niedozwolonych pozostałości w produktach importowanych.
Regulacje opierają się na istniejących narzędziach prawnych UE i krajowych, a jednocześnie zakładają aktywne działania na poziomie unijnym w celu wprowadzenia bardziej restrykcyjnych ram dotyczących dopuszczalności substancji w importowanej żywności. Resorty zapowiadają, że będą korzystać ze środków przewidzianych prawem wspólnotowym do blokowania produktów, które nie spełniają standardów bezpieczeństwa, oraz będą zabiegać o rozszerzenie ograniczeń na poziomie europejskim. W komunikatach użyto określenia rozporządzenie Mercosur jako nazwę wykorzystywanego instrumentu regulacyjnego, podkreślając, że ma ono zastosowanie w bieżących działaniach mających na celu ochronę rynku i zdrowia publicznego.
Zwiększenie częstotliwości i zakresu badań laboratoryjnych próbek pobieranych na granicach i w punktach dystrybucji. 2. Wprowadzenie procedur administracyjnych umożliwiających natychmiastowe blokowanie importowanych partii, jeśli stwierdzono obecność substancji zakazanych w UE. 3. Rozszerzona współpraca między Ministerstwem Rolnictwa, Ministerstwem Zdrowia oraz służbami granicznymi i inspekcjami, w tym wymiana danych i wspólne plany kontrolne.
Nowe wymagania będą miały bezpośrednie konsekwencje dla łańcuchów dostaw: importerzy i dystrybutorzy będą musieli dostosować dokumentację, weryfikować pochodzenie surowców oraz zapewnić dostęp do akredytowanych laboratoriów do badań pozostałości środków ochrony roślin. Dla polskich producentów i przetwórców może to oznaczać krótkoterminowe korzyści konkurencyjne związane z ograniczeniem napływu tanich produktów niezgodnych ze standardami UE, ale również konieczność ścisłego monitoringu rynków zagranicznych i współpracy z partnerami handlowymi. W praktyce oznacza to również większe wymagania wobec standardów jakościowych i systemów kontroli wewnętrznej po stronie wszystkich uczestników rynku.
Z perspektywy agronomii i praktyk rolniczych, regulacje stawiają akcent na konieczność stosowania zintegrowanej ochrony roślin, monitoringu pozostałości oraz transparentności w stosowaniu środków ochrony roślin. Rolnicy i doradcy agronomiczni powinni zwrócić uwagę na dokumentowanie zabiegów, zachowanie okresów karencji i ścisłe przestrzeganie etykiet środków ochrony roślin, aby produkty rolne trafiające do przetwórstwa nie były przyczyną późniejszych odrzuceń na etapie importu lub eksportu. W dłuższym okresie szersze stosowanie praktyk ograniczających pozostałości — takich jak integrowane zarządzanie szkodnikami czy wybór substancji o korzystniejszym profilu toksykologicznym — będzie miało znaczenie dla utrzymania dostępu do rynków i bezpieczeństwa żywnościowego.
Perspektywa na najbliższe miesiące zakłada monitorowanie skuteczności nowych mechanizmów i możliwość modyfikacji okresu obowiązywania przepisów w zależności od wyników kontroli; resorty zastrzegły, że przewidziany okres stosowania regulacji może być skrócony lub wydłużony w odpowiedzi na ocenę ryzyka. W praktyce odbiorcy rynku oczekują szczegółowych wytycznych dotyczących procedur pobierania próbek, akredytacji laboratoriów i komunikacji w przypadkach niezgodności. Wprowadzone zmiany mają jeden nadrzędny cel — bezpieczeństwo konsumentów — i będą testem zdolności administracji do skutecznego łączenia działań kontrolnych z polityką handlową i praktykami agronomicznymi.
Zdjęcie - pliki.portalspozywczy.pl
