W 2026 roku obowiązują jasne zasady określające, kiedy wycinka drzewa lub usunięcie wywrotu na posesji wymaga zgłoszenia albo zezwolenia. Przepisy rozgraniczają progi obwodu pnia oraz wyłączają z możliwości samodzielnego usunięcia niektóre tereny i obiekty chronione. Dla rolników przewidziano ograniczone wyjątki związane z przywracaniem nieużytków do użytkowania rolnego, ale wymagają one weryfikacji indywidualnej. W praktyce kluczowe są dokumentacja, kontakt z urzędem gminy i odpowiednie postępowanie w sytuacjach zagrożenia.
Progi i wyjątki
W 2026 r. właściciel nieruchomości może bez zgłoszenia ani zezwolenia usunąć wybrane drzewa mieszczące się w ustawowych granicach obwodu pnia, jednak obowiązują ważne ograniczenia dotyczące terenów zieleni i obiektów zabytkowych. Progi obwodu pnia w 2026 określają, które gatunki można usunąć bez formalności, ale każde usunięcie wymaga sprawdzenia wyjątków lokalnych i ochrony gatunkowej. Przed usunięciem warto zawsze skonsultować się z urzędem gminy, by uniknąć późniejszych sankcji.
Do 80 cm obwodu pnia na wysokości 5 cm — topola, wierzba, klon jesionolistny i klon srebrzysty.
Do 65 cm obwodu pnia — kasztanowiec zwyczajny, robinia akacjowa i platan klonolistny.
Do 50 cm obwodu pnia — pozostałe gatunki drzew.
Usuwanie krzewów bez zezwolenia dotyczy skupisk zajmujących mniej niż 25 m2.
Wyjątki obejmują drzewa rosnące w pasie drogowym drogi publicznej, na terenach zieleni urządzonej oraz na nieruchomościach wpisanych do rejestru zabytków, gdzie zezwolenie może być wymagane niezależnie od obwodu pnia. Rolnicy mają możliwość usunięcia zadrzewień z nieużytkowanych gruntów w celu ich przywrócenia do użytkowania rolniczego, ale ten wyjątek działa tylko w określonych przypadkach i wymaga wykazania celu rolnego.
Zgłaszanie i procedura
Zamierzenie usunięcia wywrotu lub złomu należy co do zasady zgłosić do właściwego organu gminy, chyba że usunięcie przeprowadza jednostka uprawniona lub służby na zlecenie gminy. Zgłoszenie wywrotu obowiązkowe pozwala organowi dokonać oględzin i zarejestrować przypadek, a także ustalić, czy usunięcie narusza ochronę przyrody lub chronionych siedlisk. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub mienia należy natychmiast kontaktować się z jednostką ochrony przeciwpożarowej, która może usunąć drzewo w trybie pilnym.
W zgłoszeniu podajemy dane osobowe, adres nieruchomości i numer ewidencyjny działki.
Konieczne jest wskazanie gatunku drzewa oraz obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm; przy wielopniach podaje się obwód każdego pnia.
Dołączyć należy rysunek lub mapkę z usytuowaniem drzewa oraz, jeśli to możliwe, dokumentację fotograficzną.
Organ dokonuje oględzin w przewidzianym terminie, a wójt, burmistrz lub prezydent może wnieść sprzeciw administracyjny; brak sprzeciwu umożliwia usunięcie.
Wysokość kar za nielegalne usunięcie drzewa wyliczana jest w oparciu o stawki zależne od gatunku i obwodu pnia, a administracyjna kara pieniężna najczęściej wynosi dwukrotność takiej opłaty. Kary liczone w tysiącach zł są realnym ryzykiem w przypadku większych okazów i drzew ozdobnych o wysokich stawkach jednostkowych. Przy usunięciu złomu lub wywrotu bez wymaganej procedury karę można obniżyć o połowę, jeżeli drzewo było obumarłe lub nie rokujące szans na przeżycie.
Gatunek drzewa i obwód pnia wpływają bezpośrednio na podstawową stawkę opłaty.
Usunięcie pnia i kłody utrudniające ustalenie obwodu powoduje zwiększenie kary o 50%.
Ocena odwracalności uszkodzenia wpływa na wymiar kary administracyjnej.
Za złom lub wywrot bez żywotności kary są zwykle redukowane o 50%.
W wyjątkowych sytuacjach można uniknąć kary: stan wyższej konieczności (np. ratowanie życia) uzasadnia usunięcie bez wymierzenia kary, a organ może umorzyć lub rozłożyć karę na raty gdy egzekucja byłaby nadmiernym obciążeniem dla sprawcy. Po usunięciu przez służby obowiązek przekazania informacji do organu spoczywa na podmiocie, który przeprowadził usunięcie; w dokumentacji powinien się znaleźć termin, miejsce, przyczyna oraz zdjęcia.
Praktyczne wskazówki dla właścicieli i rolników: dokumentuj każde usunięcie zdjęciami i pomiarami, zgłaszaj zamiar do urzędu gminy przed wykonaniem wycinki, a w sytuacjach zagrażających zdrowiu od razu wzywaj odpowiednie służby. Nie przeprowadzaj samodzielnych prac stwarzających ryzyko dla życia; w razie wątpliwości poproś o oględziny urzędu lub pisemne potwierdzenie braku sprzeciwu. W 2026 roku toczą się także prace nad zmianami proceduralnymi, w tym projektem wprowadzenia zasady milczącej zgody po określonym terminie, co może wpłynąć na przyszłe terminy i praktykę administracyjną.
Podsumowując, odpowiednie przygotowanie, kontakt z urzędem i dokumentacja to najskuteczniejsze sposoby uniknięcia kar za usunięcie drzewa lub wywrotu w 2026 roku; rolnicy powinni dodatkowo weryfikować możliwość skorzystania z wyjątków przy przywracaniu nieużytków do użytkowania rolnego. Zaplanowane działania i ostrożność minimalizują ryzyko finansowe i prawne związane z ingerencją w zadrzewienia na posesjach rolnych i prywatnych.
Zdjęcie - pliki.farmer.pl
