Główny Inspektorat Weterynaryjny i terenowe organy Inspekcji Weterynaryjnej prowadzą skoordynowane działania w związku z wykrytymi ogniskami wirusa wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) w regionach o wysokiej koncentracji produkcji drobiu. W odpowiedzi na wystąpienia zakażeń uruchomiono specjalny zespół do dochodzeń epizootycznych, wspierający działania terenowe i przyspieszający wdrożenie procedur ograniczających rozprzestrzenianie się choroby. Kluczowe działania mają charakter prewencyjny i interwencyjny, obejmując m.in. nadzór epidemiologiczny, ograniczenia w przemieszczaniu zwierząt oraz działania związane z bezpiecznym unieszkodliwianiem zwłok zwierząt i odpadów poubojowych.
Aktualny obraz ognisk i skala interwencji
W obszarach dotkniętych zachorowaniami służby odnotowały ogniska w kilku powiatach. W odpowiedzi na sytuację prowadzono już działania prewencyjne obejmujące uśmiercanie drobiu w gospodarstwach uznanych za narażone lub kontaktowe. Przykładowe rozmiary interwencji obejmują milionowe liczby sztuk drobiu poddanych uśmierceniom w województwach o największym zagęszczeniu produkcji, a wszystkie transporty martwego ptactwa do zakładów utylizacyjnych odbywają się w konwojach i pod nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej, z pełnym zabezpieczeniem szczelnych pojazdów i dezynfekcją miejsc załadunku i wyładunku.
Procedury administracyjne i ograniczenia ruchu
Wystąpienie ogniska HPAI uruchamia rygorystyczne procedury administracyjne mające na celu przerwanie łańcucha zakażeń. Do głównych obowiązków i działań należą:
Nakaz zabicia i bezpiecznego unieszkodliwienia zwierząt oraz produktów pochodzenia zwierzęcego z ogniska choroby.
Ustanawianie stref ograniczeń wokół ogniska, obejmujących strefę ochronną i buforową, z zakazem przemieszczania zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego na określonym terenie, co ma minimalizować ryzyko dalszych transmisji.
Przeprowadzenie dochodzenia epizootycznego w celu ustalenia źródeł zakażenia, dróg przenoszenia i identyfikacji zakładów kontaktowych.
Bioasekuracja w gospodarstwie — obowiązki hodowców
Na hodowcach spoczywa obowiązek utrzymywania wysokiego poziomu bioasekuracji, zgodnie z obowiązującymi przepisami weterynaryjnymi. W praktyce oznacza to wdrożenie i dokumentowanie skutecznych procedur ochronnych. Najważniejsze elementy praktycznej bioasekuracji to:
Zabezpieczenie drobiu przed kontaktem z dzikimi ptakami (ograniczenie wybiegu, osłony, kontrola okien i wentylacji).
Ochrona paszy, wody i ściółki przed dostępem gryzoni i innych zwierząt, szczególnie dzikich ptaków.
Stosowanie mat dezynfekcyjnych lub innych skutecznych rozwiązań dezynfekcyjnych przy wjazdach/wyjazdach z gospodarstwa oraz przy wejściach do budynków inwentarskich.
Ograniczenie i rejestracja wejść osób zewnętrznych oraz pojazdów, wprowadzenie procedur zmiany odzieży i obuwia oraz ścisły nadzór nad dostawcami i służbami serwisowymi.
Prowadzenie aktualnej dokumentacji przemieszczeń zwierząt, pojazdów i osób oraz planu reagowania na podejrzenie choroby.
Wdrożenie systemu monitoringu stanu zdrowia drobiu i natychmiastowe zgłaszanie niepokojących objawów do powiatowego lekarza weterynarii.
Codzienne praktyki i zalecenia operacyjne dla gospodarstw
Aby zmniejszyć ryzyko wniknięcia wirusa i przyspieszyć wykrycie ogniska, rekomendowane są następujące działania operacyjne:
Codzienne kontrole stanu zdrowia stada, rejestracja niepokojących objawów i zgłaszanie zmian do lekarza weterynarii.
Regularne przeglądy systemów zabezpieczających przed dostępem dzikich ptaków i gryzoni, w tym natychmiastowe usuwanie potencjalnych źródeł pokarmu dla szkodników.
Utrzymanie rutyn dezynfekcyjnych na sprzęcie i pojazdach oraz stosowanie wyłącznie zatwierdzonych środków dezynfekcyjnych.
Ograniczenie transportów i wizyt zewnętrznych do niezbędnego minimum oraz planowanie tras i godzin przyjazdów dostawców z zachowaniem procedur bezpieczeństwa.
Sporządzenie i przestrzeganie wewnętrznego planu bioasekuracji dostosowanego do profilu produkcji gospodarstwa.
Skutki produkcyjne i logistyczne
Ograniczenia wynikające z likwidacji ognisk i ustanawiania stref mogą wpływać na dostęp do rynków i logistykę zakładów przetwórczych. Wysoka koncentracja produkcji zwiększa ryzyko szybkiego rozprzestrzeniania się wirusa, dlatego największe znaczenie mają szybkie decyzje administracyjne, skuteczna izolacja ognisk oraz sprawna logistyka unieszkodliwiania materiału zakaźnego. Transporty martwych zwierząt są realizowane z zachowaniem procedur bezpieczeństwa i nadzoru służb.
Perspektywy i rekomendacje
Sytuacja wymagająca mobilizacji służb pokazuje, że długofalowe działania powinny skupiać się na zwiększeniu odporności sektora drobiarskiego poprzez: lepsze planowanie przestrzenne hodowli, systemy wczesnego wykrywania chorób, ciągłe doskonalenie procedur bioasekuracji oraz szybkie ścieżki komunikacji między hodowcami, lekarzami weterynarii i organami administracji. Najważniejsza jest współpraca — hodowcy powinni ściśle współpracować z lekarzami weterynarii i lokalnymi władzami, a służby publiczne zapewniać jasne, operacyjne wytyczne i wsparcie logistyczne.
Zakończenie
Dbałość o bioasekurację na poziomie gospodarstw i sprawna koordynacja działań administracyjnych to podstawa ograniczania ryzyka rozprzestrzeniania HPAI. Hodowcy drobiu powinni niezwłocznie wdrażać i dokumentować obowiązkowe procedury bezpieczeństwa oraz zgłaszać wszelkie nieprawidłowości. Wspólne, skoordynowane działania służb i producentów są dziś kluczowe dla ochrony zdrowia zwierząt i stabilności produkcji drobiarskiej w 2026 roku i w przyszłości.
Zdjęcie - pliki.farmer.pl
