Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa przedstawia szczegółowe wytyczne dotyczące przejęcia długu przez Skarb Państwa w 2026 roku. Zasady te mają bezpośrednie znaczenie dla gospodarstw, które stoją przed ryzykiem utraty majątku lub prowadzą z komornikiem negocjacje związane z egzekucją. Proces jest technicznie i prawnie złożony, dlatego kluczowe staje się właściwe przygotowanie dokumentów oraz współpraca z wierzycielami i oddziałem terenowym KOWR. Rolnicy powinni traktować procedurę nie jako formę automatycznej pomocy, lecz jako instrument wymagający dowodów i spójnych operatów szacunkowych. Przejęcie długu wymaga przeniesienia nieruchomości.
Na czym polega przejęcie długu
Mechanizm polega na przejęciu przez KOWR zobowiązań związanych z działalnością rolniczą w zamian za przeniesienie własności części lub całości nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa. Nie jest to bezwarunkowe umorzenie ani dotacja — to formuła kompensacyjna, w której nieruchomość jest zabezpieczeniem i środkiem rozliczenia. Procedura wymaga jednoczesnego udziału dłużnika, wierzycieli oraz KOWR, a ostateczne warunki zależą od wartości nieruchomości i zakresu zobowiązań objętych restrukturyzacją. Dokumenty i operat decydują o sukcesie.
KOWR publikował wzory wniosków i listy dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia sprawy, a także przewodnik dotyczący zawieszenia egzekucji na podstawie przepisów obowiązujących w 2026 roku. W praktyce to, czy organ egzekucyjny zawiesi postępowanie, często zależy od kompletności dokumentacji i od wykazania związku długu z prowadzeniem działalności rolniczej. Wnioski składane „na próbę” bez pełnych załączników narażone są na pozostawienie bez rozpatrzenia, mimo że prawo przewiduje wezwanie do uzupełnienia braków. Egzekucja może zostać zawieszona.
Najczęstsze błędy, które uniemożliwiają pozytywne zakończenie sprawy, dotyczą zarówno strony merytorycznej, jak i formalnej. Z analiz KOWR wynika, że wiele wniosków nie dokumentuje wiarygodnie powiązania długu z działalnością rolniczą, zawiera błędy w operatach szacunkowych lub nie dołącza wymaganych zgód wierzycieli. W efekcie procedury trwają dłużej, a część spraw jest pozostawiana bez rozpatrzenia. Liczby publikowane przez KOWR pokazują skalę wyzwania: złożono kilkadziesiąt wniosków, z których znacząca część nie spełnia wymogów formalnych.
Brak udowodnienia związku długu z działalnością rolniczą.
Zadłużenie przekraczające wartość nieruchomości.
Nieprawidłowości w operatach szacunkowych.
Brak wymaganych dokumentów od wierzycieli.
Nieuzupełnienie braków w wyznaczonym terminie.
Jak przygotować wniosek i minimalizować ryzyko odrzucenia
Przygotowanie wniosku wymaga zebrania dokumentów potwierdzających przepływy finansowe, przeznaczenie środków z kredytów konsumenckich na potrzeby gospodarstwa oraz kompletnego operatu szacunkowego wartości nieruchomości. KOWR odchodzi od absolutnego wymogu korzystania tylko ze swoich formularzy, akceptując dokumenty wierzycieli pod warunkiem, że zawierają pełne i weryfikowalne dane. W praktyce oznacza to konieczność uzyskania od wierzycieli promesy wykreślenia hipoteki po spłacie zobowiązań objętych restrukturyzacją lub innych dokumentów umożliwiających zabezpieczenie transferu własności.
Dodatkowo warto skonsultować się z oddziałem terenowym KOWR przed złożeniem wniosku, aby zweryfikować listę wymaganych załączników i uniknąć standardowych uchybień. Kancelarie prawne specjalizujące się w prawie rolnym i rzeczoznawcy mają doświadczenie w przygotowywaniu operatów i mogą przyspieszyć proces rozpatrzenia. Złożenie kompletnego wniosku zmniejsza ryzyko pozostawienia go bez rozpatrzenia i zwiększa szansę na zawieszenie egzekucji w praktyce.
W praktyce nie każdemu gospodarstwu opłaca się szukać drogi przez przejęcie długu — dostępne są też inne formy wsparcia, które mogą być bardziej adekwatne w zależności od sytuacji finansowej i wartości majątku. Przed podjęciem decyzji rolnik powinien rozważyć wszystkie opcje i porównać skutki przeniesienia własności nieruchomości z możliwością restrukturyzacji zobowiązań przy pozostawieniu majątku.
Odroczenie terminu płatności.
Rozłożenie należności na raty.
Częściowe umorzenie należności.
Obniżenie czynszu dzierżawnego na podstawie prawa cywilnego.
Nabycie nieruchomości przez KOWR na rzecz Skarbu Państwa jako forma spłaty.
Podsumowanie i rekomendacje praktyczne: procedura przejęcia długu może uratować gospodarstwo, ale tylko przy starannym przygotowaniu dowodów i operatów oraz przy pełnej współpracy z wierzycielami i oddziałem KOWR. Rolnicy powinni dokumentować każdy przepływ środków związany z prowadzeniem działalności rolniczej, uzyskać od wierzycieli potrzebne zgody i promesy oraz pilnować terminów wezwania do uzupełnienia dokumentów. Rozważenie alternatywnych instrumentów pomocy oraz konsultacja z prawnikiem lub doradcą agrarnym zwiększa szanse na wybór najkorzystniejszego rozwiązania dla utrzymania gospodarstwa i ciągłości produkcji.
Zdjęcie - agronews.com.pl
