Sezon 2026 przyniósł wyjątkowo silną presję chowaczy łodygowych w uprawach rzepaku, powodując poważne uszkodzenia łodyg i osłabienie roślin. wyjątkowo silna presja chowaczy stała się w wielu regionach głównym czynnikiem ograniczającym potencjał plonowania i wymaga intensywnej lustracji plantacji i szybkich decyzji agrotechnicznych.
Na polach obserwuje się typowe symptomy żerowania: wygięte, skręcone i pękające łodygi oraz liczne korytarze wygryzione przez larwy po przecięciu pędu. W skrajnych przypadkach objawy dotyczą co drugiej rośliny na plantacjach, co przekłada się nie tylko na bezpośrednie straty plonu, lecz także na zwiększone ryzyko infekcji wtórnych i osypywania nasion przed zbiorem.
Przyczyną nasilonych uszkodzeń w 2026 roku jest jednoczesne występowanie kilku gatunków chowaczy oraz niekorzystne warunki pogodowe, które ograniczają zdolność roślin do regeneracji po uszkodzeniach. Dodatkowo długotrwała susza pogłębia stres wodny, co w połączeniu z mechanicznymi uszkodzeniami łodyg daje efekt przyspieszonego więdnięcia i obniżenia masy nasion; pękające łodygi i więdnięcie stały się powszechną obserwacją w wielu regionach.
Ochrona chemiczna w sezonie 2026 była utrudniona z powodu rozciągniętych w czasie nalotów i zmiennego terminu pojawiania się szkodników, co obniżało skuteczność standardowych zabiegów. Preparaty systemiczne miały ograniczoną skuteczność, jeśli były aplikowane przed pełnym rozwojem rozety, natomiast pyretroidy kontaktowe nie docierały do owadów ukrytych w rozecie i między liśćmi, co zwiększało znaczenie prawidłowego doboru substancji czynnej i momentu aplikacji; wydłużony okres nalotów wymuszał częstsze kontrole i czasami wielokrotne zabiegi na tej samej plantacji.
Aktywność chowaczy zaczynała się bardzo wcześnie i przebiegała falami przez kolejne miesiące, co w praktyce oznaczało wielokrotne zasiedlanie pól i rosnącą kumulację larw w pędach. Objawy fizjologiczne u roślin — zaburzenie transportu wody i składników pokarmowych — oraz wtórne infekcje grzybowe, szczególnie przy opadach, dodatkowo obniżają zdrowotność łanu i sprzyjają rozwojowi szarej pleśni, co w warunkach końcowej fazy wegetacji może istotnie obniżyć jakość nasion.
Aby ograniczyć straty w bieżącym sezonie i zminimalizować negatywne skutki w następnych latach, zalecane są skoordynowane działania monitorujące i agrotechniczne. Poniżej podstawowe rekomendacje praktyczne dla producentów rzepaku w sezonie 2026:
Regularne lustracje pola co 3–7 dni w okresie aktywności owadów, z rejestracją fal nalotów i intensywności uszkodzeń.
Stosowanie zabiegów chemicznych według progów ekonomicznych, z doborem substancji zgodnie z fazą rozwoju roślin i miejscem przebywania szkodników.
Wzmocnienie kondycji roślin poprzez nawadnianie punktowe lub interwencje agrotechniczne tam, gdzie to możliwe, aby poprawić zdolność regeneracji po uszkodzeniach.
Planowanie działań zapobiegających rozwojowi chorób wtórnych (np. obserwacja pod kątem objawów grzybowych, selektywne fungicydy po ocenie ryzyka).
W najbliższych tygodniach kluczowe będzie obserwowanie przebiegu wegetacji i dostosowywanie działań ochronnych do dynamicznie zmieniającej się presji szkodników. Uszkodzone rośliny mają tendencję do przedwczesnego dojrzewania i niższej masy tysiąca nasion, co wpływa na ostateczny bilans plonów oraz zwiększa ryzyko osypywania się łuszczyn przed zbiorem; dlatego planowanie terminu zbioru i zabezpieczenie pól przed osypem stają się istotnymi elementami redukcji strat.
Perspektywa dalsza wskazuje na konieczność wdrażania podejścia zintegrowanego: monitorowanie, precyzyjne zastosowanie środków ochrony, poprawa agrotechniki i selekcja odmian o lepszej wytrzymałości mechanicznej pędów. Rolnicy powinni przygotować się na to, że w kolejnych sezonach zmienne warunki pogodowe i zmiany fenologii szkodników mogą utrzymywać wysoką presję, dlatego budowanie lokalnych praktyk monitoringu i wymiana informacji pomiędzy producentami oraz doradcami agronomicznymi będą kluczowe dla ograniczenia skutków żerowania chowaczy w rzepaku.
Zdjęcie - pliki.farmer.pl
