Volgens Rik Hoogenberg van Ikwileerlijkezuivel versnelt zijn initiatief de verduurzaming van melkveehouderij rond Natura 2000 en biedt het boeren extra inkomsten. In een gereconstrueerde zuivelfabriek in Ommen werkt hij met een datagedreven aanpak die natuurdoelen koppelt aan financiële prikkels en meetbare bedrijfsindicatoren. Hij positioneert het initiatief als marktgestuurde uitweg voor boeren die in het stikstofdossier vastzitten en wil tegelijk natuurinclusieve landbouw praktisch maken voor deelnemers.
Unieke positie en doelsturing
Volgens Hoogenberg is Ikwileerlijkezuivel de enige marktpartij die expliciet melkveehouders rond Natura 2000 bedient en de betaalstructuur koppelt aan natuur-KPI’s. Het programma stuurt op stikstof, biodiversiteit, natuurelementen en bodemkwaliteit en weegt die KPI’s zwaarder dan CO2, zodat natuurdoelen prioriteit krijgen. We vragen een tankmelkureum onder de 17 als stuursignaal, omdat dat snel inzicht geeft en direct gedrag en voerstrategieën bijstelt. Alle bedrijfsnatuurplannen, activiteiten en resultaten worden systematisch vastgelegd in een dossier dat juridisch als bewijskoffer kan dienen bij vergunningvraag of -procedures.
Verdienmodel en Contract for Change
Hoogenberg hanteert de melkprijs van Royal FrieslandCampina als transparante basislijn en bouwt daar bovenop individuele toeslagen in verschillende plateaus: van 3 cent (brons) tot 9 cent (platinum) en een collectieve bonus van maximaal 3 cent wanneer 80 procent van een groep het niveau haalt. De totale mogelijke toeslag is daarmee 12 cent per liter, bedoeld om boeren direct te belonen voor natuurprestaties en om collectief samenwerkgedrag te stimuleren. Instapdrempels zijn bewust laag; instappen kan al bij 720 uur weidegang en geen gebruik van glyfosaat, waarna boeren volgens het model stapsgewijs hoger kunnen scoren.
Het 'Contract for Change' is geen vrijblijvende intentie maar een inspanningsverplichting naast de melkleveringsovereenkomst: wie zich onvoldoende inspant krijgt eerst een gesprek en bij uitblijvende verbetering volgt verwijdering uit het programma. Superunie heeft zich verbonden aan het contract en werkt mee aan afname via huismerken; Ikwileerlijkezuivel richt zich primair op supermarkten en huismerken om betaalbaarheid voor consumenten en waardering voor duurzaamheid te combineren. Provincies zoals Overijssel, Utrecht en Gelderland ondersteunen via leningen of subsidies en het ministerie staat volgens Hoogenberg achter het initiatief.
Hybride zuivel en opschaling
Een onderdeel van het concept is hybride zuivel: koeien krijgen minder eiwit, waardoor ammoniak- en stikstofemissies dalen, en het eiwittekort in het product wordt aangevuld met plantaardige eiwitten zoals zonnebloem of veldboon. Er loopt een proef met een supermarktpartner en meerdere verwerkers hebben steun uitgesproken voor deze aanpak. Hoogenberg meldt dat momenteel acht boeren melk leveren en dat er ongeveer tweehonderd op de wachtlijst staan; zijn ambitie is om op termijn te groeien richting 1 miljard liter Natura 2000-melk binnen het model en zo een alternatief te bieden voor de circa 3.000 melkveehouders rond Natura 2000 die risico lopen.
Hoogenberg benadrukt dat opschalen kan door meer deelnemers of door aansluiting van grotere partijen in de keten; zijn nadruk ligt op praktische blauwdrukken, juridisch houdbare doelsturing en het snel op gang brengen van een marktgedreven transitie zonder langdurige politieke discussies.
Foto - www.nieuweoogst.nl
