De publiek-private samenwerking Bollen@Bodem & Aaltjes is afgerond en levert kennis en instrumenten om percelen voor de bollenteelt duurzamer te beheren en aaltjes te beheersen. Het onderzoek benadrukt dat voor duurzame bollenteelt vooral een gezonde bodem en integraal bodembeheer nodig zijn, zeker waar veel wordt geteeld op huurland met beperkte invloed van de teler. Slechts weinig telers werken met een langdurig bodemgebruiksplan op papier. Mondelinge, praktische afspraken en korte-termijnbelangen vormen een obstakel voor beleid dat aaltjesoverlast structureel beperkt.
Checklist voor samenwerken
Binnen de PPS is een praktische checklist ontwikkeld om samenwerking tussen huurder en verhuurder vast te leggen; de checklist bevat basisgegevens van het perceel, aanwezige ziekten, onkruiddruk, vorige teelten, bemestingshistorie, plant- en oogstdatum, grondbewerkingen en onkruidbestrijding. Vertrouwen en openheid over bijvoorbeeld slechte plekken wat betreft afwatering en besmetting zijn nodig om deze informatie te delen; een grondanalyse door de huurder is een concreet startpunt voor risicobeoordeling. Aanbevolen maatregelen zijn het afstemmen van voorvruchten, het inplannen van vanggewassen na oogst en het maken van schriftelijke afspraken over bodemgebruik en aaltjesbeheersing.
Inundatie: effect en beperkingen
Inundatie — het langdurig onder water zetten van grond — blijkt effectief tegen veel aaltjessoorten omdat zuurstofarme omstandigheden hun overleving beperken, maar de maatregel is arbeidsintensief en niet overal toepasbaar. Uit de uitkomsten blijkt dat inundatie bij goed uitvoeren aardappelcysteaaltjes en bepaalde stengelaaltjes voor 100 procent kan bestrijden, terwijl de bodemvoorraad aan macronutriënten op peil bleef en zwavel en borium iets beter opneembaar werden. De bodemstructuur kan in het eerste teeltjaar verbeteren en de microbiële biomassa herstelt zich binnen een jaar, met een bijna volledig herstel van bodemleven en niet-plantenparasitaire nematoden na twee jaar; de weerbaarheid tegen Phytophthora keert eveneens terug naar het eerdere niveau.
Het project signaleert dat ingrijpende maatregelen op gehuurd land minder vanzelfsprekend zijn, waardoor samenwerking en contractuele afspraken tussen huurder en verhuurder cruciaal blijven. Voor de praktijk is het belangrijk om zowel kortetermijnbelangen als langetermijnbodemgezondheid mee te wegen bij huurovereenkomsten en teeltkeuzes.
Het aaltje Paratrichodorus anemones veroorzaakt lokaal zichtbare schade aan wortels en vraagt om gerichte teeltkeuzes; het telen van niet-waardplanten leidt tot natuurlijke afname van populaties. Onderzoek binnen de PPS maakte inzichtelijk welke voorvruchten de besmetting verhogen (zoals Japanse haver, suikerbiet en zomergerst) en welke juist gunstig zijn voor het verminderen van deze aaltjes en een goede opbrengst (zoals mais en peen). Sommige voorvruchten geven verwarrende resultaten: Engels raaigras en bladrammenas kunnen zowel hogere besmetting als hogere leliebolgewichten geven, zodat teeltkeuzes per situatie zorgvuldig moeten worden gemaakt.
Foto - www.nieuweoogst.nl
