Nederland telt 4,4 miljoen grondeigenaren en samen bestrijken zij 49.322 vierkante kilometer grond en water, verdeeld over 8,4 miljoen percelen, volgens het recente Kadaster-rapport van 2026. 4,4 miljoen grondeigenaren omvatten zowel particulieren, bedrijven als overheden en vormen het startpunt voor discussies over ruimtelijke inrichting en beleid.
Eigendom en landbouw
De landbouw neemt het grootste deel van het land in beslag: 20.214 km² landbouwgrond (41% van Nederland), bestaande uit akkers, weilanden, boomgaarden en kassen; exclusief de Noordzee is dat ongeveer de helft van het landoppervlak. De omvang van het landbouwareaal benadrukt de rol van landgebruik bij ruimtelijke keuzes en beleidsvorming op nationaal en provinciaal niveau.
De landbouwgrond is sterk versnipperd: bijna 280.000 eigenaren bezitten landbouwgrond en de tien grootste eigenaren samen houden slechts 10 procent van dat areaal. Particulieren vormen de grootste groep en bezitten gezamenlijk ongeveer 64 procent van de landbouwgrond, vaak boeren of familiebedrijven, maar ook grondbezitters die verhuren. In provincies als Overijssel en Gelderland is het aandeel particulier bezit met respectievelijk 76 procent en 71 procent het hoogst, terwijl bedrijven ongeveer 15 procent van de landbouwgrond bezitten en in provincies als Groningen en Limburg rond de 20 procent liggen.
De overheid is een belangrijke eigenaar, met een opvallende concentratie in Flevoland waar 35 procent van de landbouwgrond publiek bezit is, deels door de geschiedenis van de polders. Ongeveer 4 procent van de landbouwgrond is uitgegeven in erfpacht; daarnaast bestaan er andere pachtvormen die niet volledig in beeld zijn. Kerkelijke organisaties, ontwikkelaars en non-profitorganisaties hebben veelal een groot deel van hun bezit in landbouwgrond (bijvoorbeeld 89 procent bij kerkelijke organisaties).
Het Kadaster concludeert dat de huidige eigendomsverdeling bepalend is voor alle discussies over de inrichting en toekomst van het landelijk gebied, omdat de meeste grond agrarisch is en grotendeels in particuliere handen ligt.
Foto - www.nieuweoogst.nl
