Volgens stikstofkenners Gerard Ros, Wouter de Heij, Harm Borgers en Wim de Vries leidt emissiereductie niet automatisch tot natuurherstel en is aanvullende aanpak noodzakelijk. In 2026 presenteerden zij hun analyse 'De Nederlandse stikstofcrisis; van verwarring naar verbinding' aan de Tweede Kamer en bespraken ze beleidsopties, waarbij stikstofprofessor Jan-Willem Erisman vragen van Kamerleden beantwoordde.
Ros benadrukt het onderscheid tussen het verminderen van emissies en het herstellen van natuurkwaliteit en stelt dat emissiereductie niet automatisch tot natuurherstel leidt. Naast lagere deposities moeten ook andere knelpunten worden aangepakt, zoals verdroging en versnippering van natuurgebieden, om herstelprocessen mogelijk te maken.
Wouter de Heij wijst op een grotere rol voor terreinbeherende organisaties: natuur vereist actiever beheer om herstel te versnellen. Wim de Vries noemt het probleem een gevolg van langdurige overbelasting van natuur; herstel is geen kwestie van enkele jaren en kan volgens de deskundigen zelfs decennia vergen, met uitspraken in de vergadering dat het herstelproces zeer langdurig kan zijn.
Op juridisch en bestuurlijk vlak pleiten de opstellers voor een verschuiving van depositiesturing naar emissiesturing en voor gebiedsgerichte kaders. Ros stelt dat gebiedsniveaus emissieplafonds moeten krijgen, waarbij ondernemers zelf kunnen kiezen hoe zij die plafonds halen en een erkende stoffenbalans wordt gebruikt om voortgang vast te stellen; onder het plafond ontstaat ruimte voor vergunningverlening. Erisman voegt daaraan toe dat bij beoordeling het hele bedrijf moet worden meegenomen, niet alleen de stallen.
Alle sprekers keurden het rekenmodel Aerius af als geschikt beleidsgereedschap en zagen het model als ongeschikt voor het beoogde doel. Erisman benadrukte dat modellen prima kunnen werken, maar dat er verkeerde modellen voor beleidsdoeleinden zijn gebruikt; De Vries gebruikte de vergelijking dat je gereedschap moet inzetten voor het doel waarvoor het is bedoeld en wees op de noodzaak van betere, op emissies gerichte instrumenten.
Foto - www.nieuweoogst.nl
