W Polsce zauważalny jest wzrost ryzyka występowania chorób dotąd kojarzonych z tropikami, co jest wynikiem zmian klimatu oraz przekształceń środowiskowych. W ostatnim czasie regularnie stwierdza się obecność kleszczy z rodzaju Hyalomma, a w niektórych przypadkach wykryto groźne bakterie Rickettsia aeschlimannii, które mogą wywoływać riketsjozy u ludzi. Ekspert w tej dziedzinie, prof. Maciej Grzybek z Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, podkreśla, że diagnostyka oraz działalność państwowej inspekcji sanitarnej potrzebują wsparcia, aby skutecznie radzić sobie z nowymi ogniskami zakażeń.
Zmiany klimatu a ryzyko chorób tropikalnych
Ocieplenie klimatu wpływa na wydłużenie sezonu aktywności kleszczy i komarów, co zwiększa ryzyko transmisji patogenów. Kleszcze, które wcześniej miały dwa okresy szczytowe aktywności – wiosną i jesienią – obecnie są aktywne przez dłuższy czas, co wydłuża okres narażenia ludzi na zakażenia, w tym na boreliozę czy wirusowe zapalenie mózgu.
Zmiany klimatyczne prowadzą do systemowego przesunięcia ryzyka chorób tropikalnych w kierunku strefy umiarkowanej.
Intensyfikacja ruchu lotniczego oraz migracje przyczyniają się do szybkiego przenoszenia wirusów i pasożytów między kontynentami.
W Polsce kleszcze Hyalomma są regularnie znajdowane, co może zagrażać zdrowiu publicznemu.
Ekspert zwraca uwagę, że sama obecność wektora nie musi prowadzić do epidemii, ale znacząco zwiększa prawdopodobieństwo transmisji chorób. Obecność wirusa Zachodniego Nilu w Europie oraz niepokojące przypadki związane z komarami Aedes, które są wektorami wirusów dengi czy chikungunya, również potwierdzają rosnące zagrożenie. Prof. Grzybek zwrócił uwagę na konkretne zagrożenia związane z kleszczami Hyalomma, które mogą przenosić wirusa krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej.
Projekty monitorujące i diagnostyka
W Polsce realizowany jest projekt „narodowe kleszczobranie”, który ma na celu monitorowanie i analizowanie występowania egzotycznych kleszczy. Kleszcze te są znajdowane m.in. na Śląsku i w Wielkopolsce, a ich obecność staje się coraz bardziej niepokojąca.
Warunki klimatyczne oraz transport kleszczy przez ptaki sprzyjają ich przeżyciu i potencjalnej kolonizacji.
Wysoko wyspecjalizowane ośrodki diagnostyczne oraz inspekcja sanitarna wymagają systemowego wsparcia, aby przygotować się na ewentualne ogniska chorób.
Integracja danych w modelu One Health, obejmującym zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska, jest kluczowa dla skutecznej reakcji na zagrożenia.
Podsumowując, istnieje pilna potrzeba zwiększenia świadomości na temat ryzyka związanego z egzotycznymi kleszczami oraz wzmocnienia systemów monitorowania i diagnostyki, aby skutecznie przeciwdziałać możliwym epidemiom. Wobec rosnącego zagrożenia chorobami tropikalnymi, konieczne jest podjęcie działań prewencyjnych oraz edukacyjnych, które pomogą w ochronie zdrowia publicznego w Polsce.
Zdjęcie - pliki.farmer.pl
