Biogaz i biometan w Polsce wciąż są bardziej obietnicą niż realnym filarem energetyki. Liczby nie pozostawiają złudzeń, a uczestnicy debaty mówią wprost o straconym czasie i braku decyzji. Czy można jeszcze odwrócić ten trend i zbudować sektor, który realnie wesprze rolnictwo i bezpieczeństwo energetyczne kraju?
Obecnie Polska dysponuje zaledwie kilkuset megawatami mocy w biogazie, a liczba instalacji biometanu wynosi zaledwie dwie. W tym samym czasie inne kraje rozwijają odnawialne źródła energii gazowej na skalę przemysłową. Uczestnicy debaty wskazują na kluczowe bariery systemowe, takie jak brak strategii, niestabilne prawo, brak rynku odbioru oraz opór społeczny wobec biogazowni.
Ekspert Jerzy Kwieciński podkreślił, że nie sama moc jest kluczowa, lecz rola, jaką biometan może odegrać w gospodarce. Najważniejsze jest to, ile gazu możemy wprowadzić do systemu i jak zastąpi on importowany gaz ziemny. W Polsce zużycie gazu sięga dziś około 16–17 miliardów metrów sześciennych rocznie, a szacowany potencjał biometanu to nawet 8 miliardów. To oznacza, że krajowe źródła mogłyby pokryć znaczną część zapotrzebowania.
Podczas debaty wyraźnie wskazano, że problem nie leży w technologii ani w braku surowca, lecz w barierach systemowych. Brak strategii to najczęściej powtarzany zarzut. Bez jasnego określenia, że biometan jest priorytetem, nie ruszą ani inwestorzy, ani administracja. Niestabilne prawo oraz brak decyzji sprawiają, że inwestorzy czekają na konkretne przepisy umożliwiające sprzedaż gazu i podłączenie do sieci. Projekty ustaw są, ale utknęły w procesie legislacyjnym. Bez długoterminowych umów na odbiór gazu inwestycje nie są opłacalne, a banki nie sfinansują instalacji bez gwarancji sprzedaży. Ponadto, mimo zmiany technologii, w wielu gminach wciąż pokutuje przekonanie, że biogazownia to problem.
Z wypowiedzi uczestników debaty wyłania się konkretny plan działania. Kluczowe działania obejmują:
Jasną strategię państwa: Bez wskazania celu, na przykład kilku miliardów metrów sześciennych biometanu rocznie, sektor nie ruszy.
Szybkie zmiany legislacyjne: Rynek potrzebuje prostych i stabilnych zasad dotyczących przyłączeń, sprzedaży gazu i wykorzystania substratów.
Gwarancję odbioru gazu: Model oparty na długoterminowych kontraktach z operatorem systemu gazowego to fundament.
Wykorzystanie środków publicznych: Środki z polityki spójności mogą być impulsem dla inwestycji w biometan.
Rozwój lokalnych systemów energetycznych: Biogazownia powinna być częścią większej całości, co daje gminom realne korzyści.
Z punktu widzenia gospodarstw rolnych biogaz i biometan to nie tylko energia, ale również nowe źródło dochodu. Rolnicy mogą zarabiać na dostarczaniu substratu, współudziale w instalacji lub sprzedaży energii i nawozu pofermentacyjnego. To stabilny biznes, mniej zależny od wahań rynku niż produkcja roślinna. Sektor ten może również rozwiązać problem zagospodarowania odpadów rolniczych i obniżyć koszty nawożenia.
Debata ujawnia wyraźny rozdźwięk. Z jednej strony istnieje świadomość ogromnego potencjału, z drugiej brak decyzji, które ten potencjał uruchomią. Bez szybkich działań Polska pozostanie importerem energii, zamiast produkować ją z własnych zasobów. Biogaz i biometan mogą stać się jednym z filarów dochodu w gospodarstwie, ale tylko wtedy, gdy państwo stworzy odpowiednie warunki do inwestowania. W przeciwnym razie Polska będzie w tyle za innymi krajami, które już dawno wykorzystały swoje możliwości.
Zdjęcie - pliki.farmer.pl
